İnşaatlarda Kenar Koruma Sistemi Nasıl Seçilir? Cephe, Döşeme ve Merdiven Boşlukları İçin Rehber
İnşaat sahalarında kat kenarları, merdiven boşlukları, döşemeler, çatılar ve çeşitli açıklıklar çalışanlar açısından düşme riski oluşturabilir. Yapının ilerleme durumuna göre bu riskli bölgeler sürekli değişebildiğinden güvenlik önlemlerinin de çalışma koşullarına uygun şekilde planlanması gerekir.
Açık kenarlardan kaynaklanan düşme risklerinin azaltılmasında kullanılan çözümlerden biri kenar koruma sistemleridir. Özellikle geçici kenar koruma sistemleri, inşaat süresince riskli bölgelerin fiziksel olarak sınırlandırılmasına yardımcı olur.
Ancak her inşaat alanında aynı kenar koruma sisteminin kullanılması doğru değildir. Uygulama yapılacak yüzey, bağlantı yöntemi, çalışma alanının eğimi ve yapısal özellikler gibi birçok faktör sistem seçimini etkileyebilir.
Peki kenar koruma sistemi nasıl seçilir ve cephe, döşeme veya merdiven boşluklarında hangi kriterlere dikkat edilmelidir?
Kenar Koruma Sistemi Nedir?
Kenar koruma sistemi, çalışanların seviye farkı bulunan açık kenarlardan düşme riskini azaltmak amacıyla kullanılan toplu koruma çözümlerinden biridir.
Bu sistemlerin önemli özelliklerinden biri, korumanın yalnızca tek bir çalışanın kişisel ekipman kullanımına bağlı olmamasıdır. Doğru şekilde kurulmuş bir sistem, çalışma alanındaki açık kenarı fiziksel olarak sınırlandırarak bölgede bulunan birden fazla çalışanın korunmasına yardımcı olabilir.
Sistem tasarımına göre kenar koruma çözümleri;
gibi farklı bileşenlerden oluşabilir.
Kullanılacak parçalar ve bağlantı yöntemleri uygulama alanının özelliklerine göre değişiklik gösterebilir.
İnşaatlarda Kenar Koruma Neden Önemlidir?
İnşaat devam ederken yapının farklı noktalarında sürekli yeni çalışma alanları ortaya çıkabilir.
Bir katta betonarme çalışmaları devam ederken başka bir katta cephe çalışmaları gerçekleştirilebilir. Aynı zamanda merdivenler, şaftlar veya döşeme açıklıkları henüz kalıcı koruma sistemlerine sahip olmayabilir.
Bu nedenle özellikle;
risk değerlendirmesinde dikkate alınmalıdır.
İnşaat kenar koruma sistemleri, bu alanlarda açık kenarlara yönelik toplu koruma sağlamak amacıyla kullanılabilir.
Kenar Koruma Sistemi Nasıl Seçilir?
Kenar koruma sistemi seçerken yalnızca korkuluğun yüksekliği veya kullanılan malzeme dikkate alınmamalıdır.
Sistemin uygulanacağı çalışma alanı bir bütün olarak değerlendirilmelidir.
1. Uygulama Alanı Belirlenmelidir
İlk olarak sistemin nerede kullanılacağı belirlenmelidir.
Döşeme kenarına uygulanacak sistem ile merdiven üzerinde kullanılacak sistemin bağlantı şekli ve geometrisi aynı olmayabilir.
Bu nedenle sistem seçimine başlamadan önce;
belirlenmelidir.
2. Bağlantı Yapılacak Yüzey İncelenmelidir
Kenar koruma sisteminin güvenli şekilde çalışabilmesi için bağlantı yöntemi büyük önem taşır.
Sistem betonarme bir yüzeye, döşeme kenarına, kalıp sistemine veya farklı bir yapı elemanına bağlanabilir.
Her bağlantı yöntemi her yüzeye uygun olmayabilir.
Bu nedenle kullanılacak kenar koruma sisteminin bağlantı elemanları, uygulama yapılacak yüzeyin özellikleri dikkate alınarak seçilmelidir.
3. Çalışma Yüzeyinin Eğimi Değerlendirilmelidir
Özellikle çatı ve eğimli yüzeylerde çalışma alanının eğimi sistem seçimini doğrudan etkileyebilir.
Düz veya düşük eğimli bir yüzeyde kullanılan çözümün daha yüksek eğime sahip bir çalışma alanında aynı performansı göstereceği varsayılmamalıdır.
Bu noktada geçici kenar koruma sistemlerinin sınıflandırılması önem kazanır.
TS EN 13374 kapsamında geçici kenar koruma sistemleri kullanım ve performans koşullarına göre A, B ve C sınıfları altında değerlendirilir.
Bu sınıflar hakkında ayrıntılı bilgi için “TS EN 13374 Nedir? Geçici Kenar Koruma Sistemleri İçin Güvenlik Standardı” içeriği incelenebilir.
Döşeme Kenar Koruma Sistemi Nedir?
Döşeme kenar koruma sistemleri, özellikle betonarme yapıların açık kat ve döşeme kenarlarında düşme riskini azaltmak amacıyla kullanılan çözümlerdir.
İnşaat ilerledikçe üst katların döşemeleri tamamlanabilir ancak bina cephesi henüz kapatılmamış olabilir. Bu durumda çalışanlar açık döşeme kenarlarına yaklaşabilir.
Döşeme kenarlarında kullanılacak sistemin;
önemlidir.
İnşaatın ilerleme durumuna göre sistemlerin sökülerek farklı katlara taşınması da gerekebilir. Bu durumda her yeni kurulumun uygunluğu ayrıca kontrol edilmelidir.
Cephe Kenar Koruma Sistemi Nedir?
Bina cephesi henüz tamamlanmamış yapılarda kat kenarları çalışanlar açısından önemli bir risk bölgesi oluşturabilir.
Cephe kenar koruma sistemleri, bu açık alanların fiziksel olarak sınırlandırılmasına yardımcı olur.
Özellikle çok katlı yapılarda cephe boyunca geniş açık alanlar bulunabileceğinden sistemin sürekliliği önemlidir.
Cephe kenar koruması planlanırken;
değerlendirilmelidir.
Örneğin cephe kaplama çalışmaları başladığında mevcut kenar koruma sisteminin çalışmayı engellememesi veya güvenlik nedeniyle kontrolsüz biçimde sökülmemesi gerekir.
Bu nedenle kenar koruma planının inşaatın farklı aşamaları dikkate alınarak hazırlanması faydalıdır.
Merdiven Kenar Koruma Sistemi Nedir?
İnşaat halindeki yapılarda merdivenler çoğu zaman kalıcı korkuluklar monte edilmeden önce kullanılmaya başlanabilir.
Bu durum merdivenin açık taraflarında düşme riski oluşturabilir.
Merdiven kenar koruma sistemleri, kalıcı korkulukların bulunmadığı dönemlerde merdiven ve sahanlık kenarlarının korunması amacıyla kullanılabilir.
Merdivenlerde sistem tasarlanırken düz bir döşeme kenarından farklı olarak yükselen bir çalışma geometrisi bulunur.
Bu nedenle;
dikkate alınmalıdır.
Kenar koruma sisteminin merdiveni kullanan çalışanların hareketini gereksiz şekilde zorlaştırmadan güvenli bir geçiş alanı oluşturması önemlidir.
Topuk Levhası Neden Önemlidir?
Kenar koruma sistemlerinde çalışanların düşmesi kadar malzemelerin alt seviyelere düşme riski de değerlendirilmelidir.
Özellikle çok katlı inşaatlarda üst seviyeden düşen küçük bir ekipman dahi aşağıda çalışan kişiler açısından tehlike oluşturabilir.
Bu nedenle sistem tasarımına ve kullanım koşullarına bağlı olarak topuk levhası kullanılabilir.
Topuk levhaları;
önlemeye yardımcı olabilir.
Ancak topuk levhası kullanılması, çalışma alanındaki malzemelerin kontrolsüz şekilde kenarlara bırakılabileceği anlamına gelmez. Çalışma sahasının düzenli tutulması da güvenliğin önemli bir parçasıdır.
Geçici Korkuluk ile Yaşam Hattı Arasındaki Fark Nedir?
Geçici korkuluk veya kenar koruma sistemleri ile yaşam hattı sistemleri farklı çalışma prensiplerine sahiptir.
Kenar koruma, genel olarak toplu koruma çözümüdür. Açık kenarın fiziksel olarak sınırlandırılması sayesinde çalışma alanındaki birden fazla kişinin korunmasına yardımcı olur.
Yaşam hattında ise çalışan uygun kişisel koruyucu donanımlarla sisteme bağlanır.
Bu nedenle risklerin kontrolünde mümkün olan durumlarda toplu koruma yöntemlerinin öncelikli olarak değerlendirilmesi önemlidir.
Ancak çalışma alanının yapısı nedeniyle kenar koruma uygulanamayan noktalarda yaşam hattı, ankraj veya farklı düşmeye karşı koruma çözümleri gerekebilir.
Yaşam hattı sistemleri hakkında daha ayrıntılı bilgi için “Yaşam Hattı Nedir? Yatay ve Dikey Yaşam Hattı Sistemleri Nerelerde Kullanılır?” içeriğine göz atılabilir.
Kenar Koruma Sistemi Kurulduktan Sonra Kontrol Gerekir mi?
Kenar koruma sisteminin kurulmuş olması güvenlik sürecinin tamamlandığı anlamına gelmez.
İnşaat sahaları sürekli değişen çalışma ortamlarıdır. Malzeme taşınması, kalıp işlemleri, cephe uygulamaları veya farklı ekiplerin çalışmaları sırasında sistem bileşenleri etkilenebilir.
Bu nedenle kullanım sürecinde;
uygun prosedürler doğrultusunda kontrol edilmelidir.
Sistemde hasar, gevşeme veya uygunsuzluk tespit edilmesi halinde gerekli değerlendirme yapılmadan kullanımın sürdürülmemesi önemlidir.
Kenar Koruma Sistemlerinde Yapılan Hatalar Nelerdir?
İnşaat alanlarında güvenlik sistemi bulunması kadar sistemin doğru kullanılması da önemlidir.
Kenar koruma uygulamalarında kaçınılması gereken durumlara örnek olarak;
gösterilebilir.
Özellikle farklı ekiplerin aynı çalışma alanını kullandığı büyük projelerde güvenlik sistemlerinin kim tarafından ve hangi koşullarda değiştirilebileceğinin belirlenmesi önemlidir.
İnşaat Projelerinde Kenar Koruma Planlaması
Kenar koruma ihtiyacının çalışma başladıktan sonra ortaya çıkan bir problem olarak değerlendirilmesi yerine mümkün olduğunca proje ve iş planlama aşamasında ele alınması avantaj sağlar.
Hangi katlarda açık kenar oluşacağı, merdivenlerin ne zaman kullanılmaya başlanacağı, cephe çalışmalarının hangi aşamada gerçekleştirileceği ve güvenlik sistemlerinin ne zaman taşınacağı önceden değerlendirilebilir.
Böylece;
daha düzenli şekilde planlanabilir.
Yüksekte gerçekleştirilen çalışmaların genel güvenlik prensipleri hakkında bilgi için “Yüksekte Çalışma Nedir? Yüksekte Çalışma Güvenliği İçin Alınması Gereken Önlemler” yazısı da incelenebilir.
Projeye Uygun Kenar Koruma Sistemi Nasıl Belirlenir?
İnşaat projelerinde kullanılacak kenar koruma sisteminin belirlenmesi için öncelikle çalışma alanının ve uygulama yüzeyinin değerlendirilmesi gerekir.
Cephe, döşeme, merdiven ve çatı kenarlarında karşılaşılan koşullar birbirinden farklı olabileceği için tek tip bir sistemin tüm projeye uygulanması her zaman doğru çözüm olmayabilir.
Sistem seçiminde çalışma alanının geometrisi, yüzey eğimi, bağlantı yöntemi, kullanım süresi ve gerekli performans özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.
CKY Safety, farklı inşaat ve endüstriyel çalışma alanlarına yönelik geçici kenar koruma sistemleri ve düşmeye karşı koruma çözümleri sunmaktadır. Projenizde cephe, döşeme, merdiven veya farklı açık kenarlar için kullanılabilecek sistemlerin belirlenmesi ve uygulama seçeneklerinin değerlendirilmesi için CKY Safety ile iletişime geçebilirsiniz.
