Yüzde 42 işitme engelli bir vatandaşın üyelik yenileme talebini, sürücü belgesindeki kısıt kodu nedeniyle reddeden TikTak Yeni Nesil Çözümleri ve Araç Kiralama Anonim Şirketi’ne Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) tarafından 200 bin lira idari para cezası kesildi. Kurul, şirketin engellilik temelinde ayrımcılık yaparak eşitlik ilkesini ihlal ettiğine hükmetti.
İşitme engelli vatandaş, daha önce üyesi olduğu ve TikTak Araç Kiralama tarafından devralınan şirketteki üyeliğinin aktarılmasını ve yenilenmesini talep etti. Ancak şirket, sürücü belgesindeki ’02’ kişiselleştirilmiş kısıt kodu nedeniyle talebi reddetti. Vatandaş, engellilik temelinde ayrımcılık yapıldığı gerekçesiyle TİHEK’e başvurdu.
Şirket, self-servis iş modeli gereği sürücü belgesindeki kodun gerektirdiği sağlık koşullarının ve özel donanım ihtiyaçlarının araç başında denetlenemeyeceğini savundu. Filosundaki araçların özel donanımla sürekli bulundurulamayacağını belirten şirket, uygulamanın can ve mal güvenliğini korumaya yönelik meşru bir amaca dayandığını ileri sürdü.
TİHEK, başvurucunun engeli gerekçe gösterilerek bireysel değerlendirme yapılmadan hizmetten yararlandırılmamasının orantılı ve ölçülü olmadığına karar verdi. Kurul, engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği kanaatine vararak şirkete 200 bin lira idari para cezası uyguladı.
Kararda, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu’nun eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağına ilişkin maddeleri hatırlatıldı. İşitme engelinin hizmetten yararlanma konusunda otomatik ve kategorik ret nedeni olarak kabul edilemeyeceği vurgulandı. Şirketin, sürücü belgelerindeki farklı kısıt kodları nedeniyle benzer ret uygulamalarıyla karşılaştığına dair şikayetlerin internette görüldüğü belirtildi.
Şirketin, sürücü belgelerindeki kısıt kodlarının içeriğini inceleyerek araç kiralama hizmetine engel olup olmadığını belirleyebilecekken, bu araştırmayı yapmadan talebi reddetmesinin ölçülülük ilkesiyle bağdaşmadığı kaydedildi. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü’nden alınan görüşte ise ’02. İşitme desteği/iletişim desteği kodu’ bulunan sürücülerin, gerekli desteği almaları şartıyla araç kullanmalarında sakınca bulunmadığı ifade edildi.
TİHEK, somut olayda başvurucunun engeli gerekçe gösterilerek bireysel değerlendirme yapılmaksızın hizmetten faydalandırılmamasının orantılı ve ölçülü olmadığını, meşru amaç taşıyan bir farklı muamelede bile makul bir denge gözetilmediğini ve başvurucunun dezavantajlı konuma düşürüldüğünü belirterek engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği sonucuna vardı.
