Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 33. APEC Zirvesi kapsamında 19 Kasım’da Şıncın’da bir araya geliyor. Bu üçlü zirve, küresel yönetimin büyük güçlerin iradesiyle şekillendiği yeni bir dönemin başlangıcı olabileceği endişelerini beraberinde getiriyor.
Toplantı, Avrupa ve Orta Doğu’daki savaşlar ile Pasifik’teki güç rekabetinin gölgesinde gerçekleşiyor. Bazı analistler, bu zirveyi İkinci Dünya Savaşı sonrası dünya düzenini belirleyen Yalta Konferansı ile kıyaslıyor. Zirveden Ukrayna, İran veya Kuzey Kore gibi güncel jeopolitik krizlere dair somut bir çözüm beklenmese de, üç büyük gücü ilk kez bir araya getirmesi açısından sembolik bir önem taşıyor.
ABD Başkanı Trump’ın, tek taraflı politikalarıyla uluslararası ortamı kendi çıkarları doğrultusunda yeniden şekillendirmeye çalıştığı bir dönemde, stratejik rakipleriyle uzlaşma arayışına girmesi dikkat çekiyor. İran ile yaşanan gerilim ve Kongre ara seçimlerindeki yenilgi, Trump’ın elini zayıflatmış durumda.
Ukrayna’daki savaş nedeniyle Avrupa ile ihtilaf yaşayan Rusya ise Çin ile yakınlaşırken, uzun zaman sonra ABD ile ortak bir zemin yaratma fırsatı buluyor. Bu durum, Batı’nın yaptırımlarıyla uluslararası konumunu sorgulayan Rusya Devlet Başkanı Putin’i yeniden küresel sahnede söz sahibi yapma potansiyeli taşıyor.
Zirveye ev sahipliği yapan Çin, küresel rakibi ABD’yi stratejik ortağı Rusya ile aynı masaya oturtarak, küresel düzeni şekillendirmeye aday büyük güç imajını pekiştiriyor. Bu buluşma, mevcut küresel düzenin yerini, üç büyük gücün iradesiyle şekillenecek bir ‘Grup 3’ (G3) düzenine bırakabileceği spekülasyonlarını güçlendiriyor.
Amerikan Wall Street Journal’ın haberine göre, Rusya Devlet Başkanı Putin’in zirveden temel beklentisi, Ukrayna’daki savaşın Rusya lehine sonuçlanması için destek sağlamak. Ancak Trump ve Şi ile tam olarak neyi görüşmek istediği belirsizliğini koruyor.
Putin’in danışmanı Yuri Ushakov, Ukrayna’nın kaçınılmaz olarak gündeme geleceğini belirtirken, Trump ise Ukrayna yerine nükleer silahlar ve silahsızlanma konularını görüşme ihtimalini dile getiriyor.
The American University’den Doçent Joseph Torigian, Çin’in Avrupa’yı dışladığı Ukrayna görüşmelerine katılmak istemediğini, zira Rusya’yı desteklediği algısını zayıflatmaya çalıştığını ifade ediyor. Torigian, Pekin’in nükleer silahlarla ilgili müzakerelere de şüpheyle yaklaştığını, kendi nükleer programlarının daha küçük olmasının getirdiği belirsizlik avantajını korumak istediğini ekliyor.
Rusya, Avrupa’yı Ukrayna müzakerelerinin dışında bırakarak Moskova’nın uluslararası sahnede izole edilemeyeceğini göstermeyi amaçlıyor. Trump için ise bu zirve, büyük güçlerin bir araya gelmesi ve barışı sağlama hikayesi anlatma fırsatı sunuyor.
Üç ülkenin farklı stratejik öncelikleri bulunması, bu zirvenin kısa vadede bir güç dağılımı mutabakatına dönüşmesini zorlaştırıyor. ABD ve Çin arasındaki ekonomik, teknolojik ve askeri rekabet ile Trump’ın tarifeleri ve teknoloji kısıtlamaları, ilişkileri kırılgan bir seyirde tutuyor.
Zirve öncesi yapılan açıklamalara göre, toplantının güncel jeopolitik çatışmaların çözümünden çok, nükleer silahlanma konusuna odaklanması bekleniyor. Tarafların, yapay zekanın nükleer silahları yöneten sistemlerde kullanılmasının yasaklanması konusunda bir mutabakata yakın olduğu belirtiliyor. Ayrıca, BM Güvenlik Konseyi’nin daimi 5 üyesinin de üzerinde uzlaştığı gibi, ‘nükleer bir savaşın kazananının olmayacağı’ konusunda ortak bir mutabakat açıklaması yapılması öngörülüyor.
Reklam ve İşbirliği: [email protected]