Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-ABD İş Konseyi (TAİK) tarafından düzenlenen 19. Türkiye Yatırım Konferansı’nda, Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin 2040 yılı enerji rotasını ve bu doğrultuda planlanan 300 milyar dolarlık yatırım hamlesini duyurdu. Toplantıda, küresel ve bölgesel enerji güvenliği zorluklarına dikkat çekildi.
Bayraktar, son dönemde yaşanan Kovid-19 salgını, Rusya-Ukrayna Savaşı ve tedarik zinciri sorunları gibi gelişmelerin enerji fiyatlarını ve arz güvenliği endişelerini artırdığını belirtti. Türkiye’nin enerji stratejisinin “talep, bağımlılık ve karbonsuzlaşma” olmak üzere üç temel başlık üzerine kurulduğunu vurguladı.
Türkiye’de enerji talebinin nüfus artışı, şehirleşme, ekonomik büyüme ve sanayileşmenin yanı sıra yapay zeka veri merkezleri, elektrikli mobilite gibi yeni faktörlerle sürekli arttığını ifade eden Bayraktar, bu durumun ülkenin büyüyen ve yatırım yapılabilir bir pazar olduğunu gösterdiğini söyledi. Ülkenin enerji ithalatına her yıl yaklaşık 70-80 milyar dolar ödediğini belirten Bayraktar, bu bağımlılığın azaltılmasının temel hedeflerden biri olduğunu dile getirdi.
Karbonsuzlaşma hedefi doğrultusunda Türkiye’nin 2053’te karbon nötr ekonomi hedefine ulaşmak için enerji dönüşümünü sürdürdüğünü kaydeden Bayraktar, bu kapsamda hazırlanan “Türkiye için Yeni Enerji Mimarisi” veya “Vizyon 2040” programının ekim sonu veya kasım başında açıklanacağını bildirdi. Bu vizyonun temelinde elektrifikasyonun yer aldığını ve Türkiye ekonomisinin tüm sektörlerinin elektriklendirileceğini belirtti.
Vizyon, yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, nükleer enerji, petrol ve doğal gaz ile madenler olmak üzere beş temel politika alanını kapsıyor. Bayraktar, özellikle güneş ve rüzgar enerjisinde önemli potansiyel bulunduğunu ve yerli/yabancı yatırımcı ilgisinin arttığını söyledi. Enerji verimliliği için 2024-2030 Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı kapsamında 20 milyar dolarlık yatırım hedefleniyor.
Nükleer enerjinin önemine vurgu yapan Bayraktar, büyük ölçekli santrallerin yanı sıra küçük modüler reaktörler (SMR) alanında da yatırım ve işbirliği fırsatlarının değerlendirildiğini aktardı. Petrol ve doğal gazda arama, üretim ve altyapı yatırımlarının süreceğini belirten Bayraktar, madenlerin de enerji dönüşümünün temel unsurlarından olduğunu ve kritik minerallere talebin artacağını ifade etti.
2040 vizyonunda dijitalleşme, altyapı ve bölgesel bağlantılar da yatay politika alanları olarak öne çıkıyor. Elektrik iletim şebekesi için 2035’e kadar 30 milyar dolar, dağıtım şebekesi için ise 50 milyar dolarlık yatırım öngörülüyor. Doğal gaz depolama ve boru hatları gibi altyapıların da geliştirilmesi planlanıyor. Komşu ülkelerle doğal gaz, elektrik ve petrol alanlarında bağlantıların artırılması enerji güvenliğini destekleyecek.
Bayraktar, enerji ve maden sektörlerinde 2040’a kadar yapılması planlanan toplam yatırımın 300 milyar doları aşabileceğini söyledi. Türkiye Petrolleri, Eti Maden, BOTAŞ, EÜAŞ ve TEİAŞ gibi kamu şirketlerinin yeniden yapılandırılması ve reforme edilmesi çalışmaları yürütülüyor. Türkiye Petrolleri’nin 2040’ta günlük 1 milyon varil üretim kapasitesine ulaşması ve ülkenin petrol ve doğal gaz talebini karşılaması hedefleniyor.
EÜAŞ’ın yenilenebilir enerji kapasitesini etkin kullanarak Avrupa’nın önde gelen şirketlerinden biri olması amaçlanıyor. Bayraktar, 2040’a kadar trafikte olacak 16-17 milyon yeni aracın yaklaşık 13 milyonunun elektrikli olmasının beklendiğini, bu durumun doğal gaz çevrim santralleri, yenilenebilir enerji ve nükleer enerjiye olan ihtiyacı artıracağını belirtti. SMR’lere yönelik yasal düzenlemenin gelecek aylarda TBMM’ye sunulması planlanıyor.
TAİK Başkanı Murat Özyeğin, Türkiye’nin enerji dönüşümünün küresel enerji güvenliği açısından da önem taşıdığını vurguladı. Enerji güvenliğinin, daha güçlü iletim altyapısı, yüksek depolama kapasitesi, akıllı şebekeler ve çevre ülkelerle bağlantıların artırılmasıyla sağlanabileceğini belirtti.
